#Art. 1.
Fundusz Polskiej Nauki, zwany dalej „Funduszem”, finansuje działalność naukową, o której mowa w art. 4 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce , z wyłączeniem twórczości artystycznej, szczególnie ważną dla realizacji strategii rozwoju kraju służącą rozwojowi innowacyjnych produktów, zwaną dalej „działalnością naukową”.
#Art. 2.
Środki Funduszu pochodzą z:
1) dotacji celowych z budżetu państwa;
2) odsetek od wolnych środków Funduszu przekazanych w depozyt, o którym mowa w art. 48 ust. 4a ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 1483, 1844 i 1846 oraz z 2026 r. poz. 426 i 635);”;
3) środków pochodzących ze źródeł zagranicznych niepodlegających zwrotowi;
4) środków z kredytów lub pożyczek zaciągniętych na rzecz Funduszu przez Bank Gospodarstwa Krajowego;
5) wpływów z obligacji emitowanych na rzecz Funduszu przez Bank Gospodarstwa Krajowego;
6) pożyczek z budżetu państwa;
7) darowizn i zapisów;
8) wpływów z innych środków publicznych;
9) wpływów z komercjalizacji wyników pracy zespołów badawczych, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, lub know-how związanego z tymi wynikami;
10) wpływów z innych tytułów.
#Art. 3.
1. Bank Gospodarstwa Krajowego może zaciągać kredyty, pożyczki lub emitować obligacje w kraju i za granicą na rzecz Funduszu i z przeznaczeniem na:
1) finansowanie działań, o których mowa w art. 5 ust. 1;
2) spłatę zobowiązań z tytułu zaciągniętych kredytów i pożyczek oraz wyemitowanych obligacji.
2. Za zobowiązania Banku Gospodarstwa Krajowego, o których mowa w ust. 1, z tytułu zaciągniętych kredytów i pożyczek oraz wyemitowanych obligacji mogą być udzielane przez Skarb Państwa gwarancje i poręczenia, zgodnie z przepisami ustawy z dnia 8 maja 1997 r. o poręczeniach i gwarancjach udzielanych przez Skarb Państwa oraz niektóre osoby prawne , z tym że wymogu, o którym mowa w art. 7 ust. 2 pkt 2 tej ustawy, w zakresie, w jakim wymaga się, aby środki przeznaczone na spłatę kredytu pochodziły ze źródeł innych niż budżet państwa, nie stosuje się.
3. Gwarancje i poręczenia, o których mowa w ust. 2, są zwolnione z opłat prowizyjnych.
4. Minister właściwy do spraw finansów publicznych wykonuje czynności zmierzające do odzyskania kwot zapłaconych z tytułu wykonania umowy poręczenia lub gwarancji na zasadach określonych przepisami ustawy z dnia 8 maja 1997 r. o poręczeniach i gwarancjach udzielanych przez Skarb Państwa oraz niektóre osoby prawne , z wyłączeniem art. 43 tej ustawy.
5. Jeżeli odzyskanie wierzytelności Skarbu Państwa, powstałych z tytułu udzielonego poręczenia lub gwarancji, nie jest możliwe, Rada Ministrów, na wniosek ministra właściwego do spraw finansów publicznych, może umorzyć wierzytelność w całości lub części.
#Art. 4.
Wolne środki Funduszu w walutach obcych mogą być lokowane w bankach.”.
#Art. 5.
1. Środki Funduszu przeznacza się na:
1) finansowanie zespołów badawczych prowadzących, w formie wirtualnego instytutu badawczego, działalność naukową w określonym obszarze wskazanym zgodnie z art. 6 ust. 1;
2) komercjalizację wyników pracy zespołów badawczych, o których mowa w pkt 1, lub know-how związanego z tymi wynikami.
2. Wirtualny instytut badawczy stanowi formę organizacji pracy wyselekcjonowanych, konkurencyjnych na poziomie międzynarodowym zespołów badawczych, prowadzących działalność naukową o wysokim potencjale zastosowań społeczno-gospodarczych, pod kierunkiem lidera o uznanym dorobku naukowym, której celem jest komercjalizacja jej wyników.
3. Wirtualnym instytutem badawczym zarządza podmiot wybrany przez ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego i nauki, zwanego dalej „ministrem”, w trybie określonym w art. 7, zwany dalej „podmiotem zarządzającym”.
4. Podmiot zarządzający wybiera zespoły badawcze wchodzące w skład wirtualnego instytutu badawczego w trybie otwartego konkursu ofert.
5. Przy wyłanianiu zespołów badawczych podmiot zarządzający bierze pod uwagę:
1) dotychczasowe osiągnięcia członków zespołu badawczego w zakresie działalności naukowej oraz komercjalizację wyników tej działalności;
2) potencjał zespołu badawczego do prowadzenia działalności naukowej na najwyższym światowym poziomie;
3) znaczenie przewidywanych efektów działalności naukowej dla rozwoju gospodarczego i polityki rozwojowej państwa, w tym wkład w innowacyjność gospodarki;
4) potencjał komercjalizacyjny planowanych efektów działalności naukowej.
#Art. 6.
1. Minister, po zasięgnięciu opinii ministra właściwego do spraw gospodarki, wskazuje obszar działalności naukowej, która będzie finansowana ze środków Funduszu.
2. Wysokość środków finansowych ze środków Funduszu przeznaczonych na finansowanie działalności naukowej w obszarze wskazanym zgodnie z ust. 1 i okres tego finansowania ustala minister.
3. Minister podaje do publicznej wiadomości, w drodze komunikatu ogłoszonego w Biuletynie Informacji Publicznej na swojej stronie podmiotowej, informację o obszarze działalności naukowej wskazanym zgodnie z ust. 1, wysokości środków finansowych przeznaczonych na jej finansowanie oraz okresie tego finansowania.
#Art. 7.
1. Minister, biorąc pod uwagę obszar działalności naukowej wskazany zgodnie z art. 6 ust. 1 oraz potencjał organizacyjny i techniczny niezbędny do realizacji zadań w zakresie zarządzania wirtualnym instytutem badawczym, wskazuje podmiot zarządzający, którym może być:
1) Sieć Badawcza Łukasiewicz - PORT Polski Ośrodek Rozwoju Technologii albo
2) podmiot, o którym mowa w art. 7 ust. 1 pkt 8 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce , wybrany w trybie otwartego konkursu ofert.
2. W ogłoszeniu o otwartym konkursie ofert określa się:
1) przedmiot otwartego konkursu ofert;
2) okres finansowania i wysokość środków przeznaczonych na funkcjonowanie wirtualnego instytutu badawczego;
3) szczegółowe kryteria oceny ofert;
4) miejsce i termin składania ofert;
5) termin rozstrzygnięcia otwartego konkursu ofert;
6) termin i sposób ogłoszenia wyników otwartego konkursu ofert;
7) wykaz dokumentów, które należy dołączyć do oferty;
8) informację o możliwości odwołania otwartego konkursu ofert przed upływem terminu na złożenie ofert oraz możliwości przedłużenia terminu złożenia ofert i terminu rozstrzygnięcia otwartego konkursu ofert;
9) sposób złożenia oferty i dokumentów, o których mowa w pkt 7.
3. Ogłoszenie o otwartym konkursie ofert zamieszcza się w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie podmiotowej ministra.
4. Oferta złożona w otwartym konkursie ofert zawiera:
1) informację o posiadanych przez podmiot składający ofertę zasobach rzeczowych oraz zasobie kadrowym i kompetencjach osób zapewniających wykonywanie zadań podmiotu zarządzającego;
2) informację o dotychczasowej działalności podmiotu składającego ofertę;
3) szczegółowy sposób realizacji zadań podmiotu zarządzającego;
4) harmonogram realizacji zadań podmiotu zarządzającego;
5) przewidywaną wysokość kosztów realizacji zadań podmiotu zarządzającego.
5. Przy rozpatrywaniu ofert uwzględnia się:
1) potencjał organizacyjny i techniczny podmiotu składającego ofertę;
2) doświadczenie podmiotu składającego ofertę w zakresie zarządzania projektami obejmującymi prowadzenie działalności naukowej;
3) przewidywaną wysokość kosztów realizacji zadań podmiotu zarządzającego.
6. Do wyboru podmiotu zarządzającego nie stosuje się przepisów ustawy z dnia 11 września 2019 r. - Prawo zamówień publicznych .
7. Minister podaje do publicznej wiadomości, w drodze komunikatu ogłoszonego w Biuletynie Informacji Publicznej na swojej stronie podmiotowej, informację o podmiocie zarządzającym wyłonionym w trybie wskazanym w ust. 1.
#Art. 8.
1. Do zadań podmiotu zarządzającego należy:
1) organizacja i przeprowadzanie otwartych konkursów ofert na wyłonienie zespołów badawczych;
2) opracowanie standardów rekrutacji do zespołów badawczych oraz przeprowadzanie ewaluacji ich stosowania;
3) wybór oraz organizacja pracy ekspertów, w tym ekspertów zagranicznych, którzy będą dokonywali oceny zgłoszonych do konkursu zespołów badawczych i ich liderów;
4) przygotowanie i zawieranie umów o finansowanie ze środków Funduszu zespołów badawczych wyłonionych w otwartych konkursach ofert;
5) opracowanie zasad i procedur w zakresie zarządzania własnością intelektualną oraz komercjalizacją wyników pracy zespołów badawczych lub know-how związanego z tymi wynikami;
6) przeprowadzanie ewaluacji działalności naukowej zespołów badawczych oraz oceny końcowej zespołów badawczych;
7) przekazywanie środków z Funduszu;
8) komercjalizacja wyników pracy zespołów badawczych lub know-how związanego z tymi wynikami;
9) nadzór nad realizacją zadań przez zespoły badawcze oraz prawidłowością wydatkowania środków z Funduszu.
2. W ramach nadzoru, o którym mowa w ust. 1 pkt 9, podmiot zarządzający może:
1) żądać informacji i wyjaśnień od zespołów badawczych i ich liderów oraz podmiotów, o których mowa w art. 11;
2) dokonywać kontroli realizacji zadań przez zespoły badawcze;
3) wstrzymać wypłatę środków finansowych w przypadku wydatkowania przekazanych środków niezgodnie z umową, zakresem planowanej działalności naukowej lub nieosiągnięcia wyników zaplanowanych na danym etapie działalności naukowej, do czasu wyjaśnienia nieprawidłowości;
4) przerwać wypłatę środków finansowych w przypadku nienależytego wykonywania umowy, wydatkowania przekazanych środków niezgodnie z zakresem planowanej działalności naukowej lub nieosiągnięcia wyników zaplanowanych na danym etapie działalności naukowej;
5) dokonywać innych działań nadzorczych określonych w umowie, o której mowa w art. 11.
#Art. 9.
1. Minister zawiera z podmiotem zarządzającym umowę o zarządzanie wirtualnym instytutem badawczym.
2. Umowa o zarządzanie wirtualnym instytutem badawczym określa w szczególności:
1) obszar działalności naukowej, w którym będzie prowadzona przez zespoły badawcze w formie wirtualnego instytutu badawczego działalność naukowa finansowana ze środków Funduszu;
2) liczbę zespołów badawczych, które mają zostać wyłonione w trybie otwartego konkursu ofert;
3) sposób i tryb przeprowadzania otwartych konkursów ofert na wyłonienie zespołów badawczych;
4) sposób i tryb sprawowania nadzoru nad realizacją zadań przez podmiot zarządzający;
5) wysokość i sposób przekazywania oraz rozliczania środków finansowych przeznaczonych na finansowanie zespołów badawczych;
6) wysokość środków finansowych przeznaczonych na finansowanie realizacji zadań przez podmiot zarządzający;
7) warunki przekazywania środków z komercjalizacji wyników pracy zespołów badawczych lub know-how związanego z tymi wynikami na rzecz Funduszu;
8) sposób i zakres prowadzenia ewaluacji działalności naukowej oraz oceny końcowej zespołów badawczych;
9) warunki rozwiązania umowy.
#Art. 10.
1. Minister sprawuje nadzór nad realizacją zadań przez podmiot zarządzający pod względem legalności, gospodarności i rzetelności.
2. W ramach nadzoru minister:
1) może żądać wglądu do dokumentów związanych z zarządzaniem wirtualnym instytutem badawczym;
2) dokonuje oceny działalności podmiotu zarządzającego;
3) przeprowadza kontrolę podmiotu zarządzającego w trybie przepisów ustawy z dnia 15 lipca 2011 r. o kontroli w administracji rządowej .
#Art. 11.
Podmiot zarządzający zawiera z podmiotem, o którym mowa w art. 7 ust. 1 pkt 1, 3-6 i 8 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce , w którym działalność naukową prowadzi lider zespołu badawczego, umowę o finansowanie zespołu badawczego ze środków Funduszu, określającą w szczególności:
1) lidera zespołu badawczego wraz z określeniem liczby członków tego zespołu oraz planem niezbędnych działań rekrutacyjnych;
2) zakres planowanej działalności naukowej, warunki jej realizacji, w tym harmonogram i kosztorys;
3) warunki i tryb przekazywania środków finansowych;
4) spodziewane efekty działalności naukowej, w tym zobowiązanie do współpracy przy komercjalizacji wyników pracy zespołów badawczych lub know-how związanego z tymi wynikami;
5) zasady zarządzania pracą zespołu badawczego i warunki jej organizacji;
6) inne niż określone w art. 8 ust. 2 pkt 1-4 działania wykonywane w ramach nadzoru nad realizacją zadań przez zespoły badawcze oraz prawidłowością wydatkowania środków z Funduszu;
7) sposób i tryb sprawowania nadzoru nad realizacją zadań przez zespoły badawcze oraz prawidłowością wydatkowania środków z Funduszu;
8) zakres praw wynikających z przyznania praw autorskich, praw pokrewnych oraz praw własności przemysłowej;
9) sposób i koszty sprawowania ochrony praw własności intelektualnej;
10) sposoby i warunki rozporządzania prawami własności intelektualnej oraz ich wykorzystania dla celów komercyjnych i do dalszych badań naukowych lub prac rozwojowych;
11) wielkości udziałów i korzyści wynikających z komercjalizacji wyników pracy zespołów badawczych lub know-how związanego z tymi wynikami;
12) warunki i sposób rozliczenia przekazanych środków finansowych;
13) sposób i zakres ewaluacji działalności naukowej;
14) tryb kontroli wykonania obowiązków określonych w umowie;
15) warunki rozwiązania umowy.
#Art. 12.
Minister zawiera z Bankiem Gospodarstwa Krajowego porozumienie określające szczegółowe warunki współpracy w zakresie gospodarowania środkami Funduszu, w tym:
1) sposób gromadzenia w ramach Funduszu wpływów, o których mowa w art. 2 pkt 9;
2) podmiot zarządzający oraz sposób i harmonogram przekazywania temu podmiotowi środków finansowych.
#Art. 13.
1. Ze środków Funduszu dokonuje się:
1) pokrycia kosztów emisji i wykupu obligacji, o których mowa w art. 3 ust. 1;
2) spłaty:
a) kredytów i pożyczek wraz z odsetkami i innymi kosztami obsługi kredytów i pożyczek, o których mowa w art. 3 ust. 1,
b) udzielonego przez Bank Gospodarstwa Krajowego finansowania, o którym mowa w ust. 3, wraz z kosztami tego finansowania.
2. Ze środków Funduszu dokonuje się również wypłaty:
1) wynagrodzenia przysługującego Bankowi Gospodarstwa Krajowego z tytułu kosztów obsługi Funduszu;
2) wypłaty środków przeznaczonych na pokrycie kosztów realizacji zadań przez podmiot zarządzający.
3. W przypadku niedoboru na rachunku Funduszu środków niezbędnych do terminowej obsługi działań, o których mowa w ust. 1 i 2, Bank Gospodarstwa Krajowego, w uzgodnieniu z ministrem i ministrem właściwym do spraw finansów publicznych, może finansować ich realizację ze środków własnych.
4. Wysokość środków finansowych przeznaczonych na pokrycie kosztów realizacji zadań przez podmiot zarządzający nie może przekroczyć 5% środków finansowych przeznaczonych na finansowanie działań, o których mowa w art. 5 ust. 1.
#Art. 14.
Bank Gospodarstwa Krajowego, na wniosek ministra, dokonuje wypłat ze środków Funduszu na rzecz podmiotu zarządzającego w wysokości i terminach wynikających z porozumienia, o którym mowa w art. 12.
#Art. 15.
1. Nadzór nad gospodarowaniem środkami Funduszu sprawuje Rada Nadzorcza Banku Gospodarstwa Krajowego.
2. Bank Gospodarstwa Krajowego:
1) przekazuje ministrowi oraz ministrowi właściwemu do spraw finansów publicznych projekt planu finansowego Funduszu na dany rok do dnia 15 czerwca roku poprzedniego;
2) wyodrębnia w swoim planie finansowym plan finansowy Funduszu opracowany w porozumieniu z organami, o których mowa w pkt 1, do dnia 31 lipca roku poprzedzającego rok, na który plan jest opracowywany;
3) sporządza dla Funduszu odrębny bilans oraz rachunek zysków i strat wchodzących w skład sprawozdania finansowego Banku Gospodarstwa Krajowego;
3a) przekazuje ministrowi oraz ministrowi właściwemu do spraw finansów publicznych, w terminach określonych w przepisach dotyczących sprawozdawczości budżetowej państwowych funduszy celowych, sprawozdanie miesięczne z realizacji planu finansowego Funduszu, narastająco za kolejne miesiące roku budżetowego, w szczegółowości nie mniejszej niż wynikająca z tego planu;
4) składa ministrowi informację o realizacji planu finansowego Funduszu w terminie do dnia:
a) 31 lipca - za pierwsze półrocze,
b) 31 stycznia - za drugie półrocze;
#Art. 16.
1. Plan finansowy Funduszu określa w szczególności:
1) przewidywaną wysokość środków przeznaczonych na:
a) finansowanie działań, o których mowa w art. 5 ust. 1,
b) wynagrodzenie przysługujące Bankowi Gospodarstwa Krajowego z tytułu kosztów obsługi Funduszu,
c) obsługę kredytów, pożyczek i emisję obligacji;
2) przychody Funduszu.
2. Plan finansowy Funduszu stanowi podstawę dokonywania wypłat ze środków Funduszu, a także podstawę do zaciągnięcia kredytów i pożyczek oraz przeprowadzenia emisji obligacji, o których mowa w art. 2 pkt 5.
#Art. 17.
W ustawie z dnia 14 marca 2003 r. o Banku Gospodarstwa Krajowego wprowadza się następujące zmiany:
1) w art. 8:
a) ust. 1-1b otrzymują brzmienie:
1. Rada Nadzorcza składa się z 12 członków, w tym przewodniczącego, powoływanych spośród osób posiadających odpowiednie kwalifikacje. 1a. Rada Nadzorcza jest zdolna do realizacji swoich zadań i podejmowania uchwał, jeżeli liczba jej członków wynosi nie mniej niż 9 osób. 1b. W przypadku gdy liczba członków Rady Nadzorczej jest mniejsza niż 12, w terminie 30 dni podejmuje się czynności w celu uzupełnienia składu do 12 osób.
b) w ust. 4 w pkt 8 kropkę zastępuje się średnikiem i dodaje się pkt 9 w brzmieniu:
9) przedstawiciel ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego i nauki.
2) w art. 12a dodaje się ust. 5 w brzmieniu:
5. Minister właściwy do spraw szkolnictwa wyższego i nauki może żądać od Rady Nadzorczej, Zarządu oraz członka Rady Nadzorczej, o którym mowa w art. 8 ust. 4 pkt 9, przekazania informacji dotyczących BGK z zakresu wspierania działalności naukowej lub szkolnictwa wyższego.
#Art. 18.
W ustawie z dnia 16 grudnia 2016 r. o zasadach zarządzania mieniem państwowym w art. 2 w pkt 8 w lit. d przecinek zastępuje się średnikiem i uchyla się lit. e.
#Art. 19.
W ustawie z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce w art. 402 pkt 2a otrzymuje brzmienie:
2a) szczegółowe kryteria i tryb przyznawania środków finansowych, o których mowa w art. 365 pkt 2a, w tym szczegółowy zakres informacji zawartych we wniosku o ich przyznanie, oraz warunki i tryb rozliczania tych środków, w tym szczegółowy zakres informacji zawartych w raporcie z wykorzystania tych środków, mając na uwadze znaczenie przyznawanych subwencji dla prawidłowego wykonywania zadań przez instytuty Sieci Łukasiewicz i dla możliwości realizacji celów Sieci Badawczej Łukasiewicz;
#Art. 20.
1. W Banku Gospodarstwa Krajowego tworzy się Fundusz.
2. W terminie 30 dni od dnia wejścia w życie ustawy obniża się fundusz statutowy Banku Gospodarstwa Krajowego o kwotę 500 000 000 zł, przez wpłatę tej kwoty na zasilenie Funduszu.
3. Do obniżenia funduszu statutowego, o którym mowa w ust. 2, nie stosuje się art. 5c ustawy zmienianej w art. 174).
4. Do obniżenia funduszu statutowego, o którym mowa w ust. 2, nie stosuje się wymogu uzyskania zezwolenia, o którym mowa w art. 77 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 575/2013 z dnia 26 czerwca 2013 r. w sprawie wymogów ostrożnościowych dla instytucji kredytowych oraz zmieniającego rozporządzenie (UE) nr 648/2012 ^6).
#Art. 21.
Bank Gospodarstwa Krajowego w terminie 2 miesięcy od dnia zawarcia porozumienia, o którym mowa w art. 12, wyodrębni w swoim planie finansowym opracowany w porozumieniu z organami, o których mowa w art. 15 ust. 2 pkt 1, plan finansowy Funduszu na 2019 r.
#Art. 22.
Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia7).
#Art. 17-19.
(pominięte)^3)